Autor: Aneta Jagiełło | Certyfikowana terapeutka metody McKenziego | Magister fizjoterapii | Gdynia | Czas czytania: około 14 minut
Ten artykuł może być najważniejszą rzeczą, którą przeczytasz przed operacją
Masz w rękach skierowanie na operację kręgosłupa.
Może to dyskopatia. Może przepuklina dysku. Może rwa kulszowa, która nie ustępuje od miesięcy. Może stenoza kanału kręgowego. Może cokolwiek innego, co lekarz zobaczył na Twoim rezonansie i co uznał za wymagające chirurgicznej interwencji.
Siedzisz z tym skierowaniem. Boisz się. Masz pytania. Ale lekarz miał dziesięć minut i skierował Cię do rejestracji.
Zanim podpiszesz cokolwiek — przeczytaj ten artykuł do końca.
Nie dlatego, że każda operacja kręgosłupa jest błędem. Nie dlatego, że chirurdzy są niedbali. Ale dlatego, że istnieje kilka fundamentalnych faktów klinicznych — udokumentowanych w najbardziej prestiżowych czasopismach medycznych na świecie — których większość polskich pacjentów nie zna w momencie podpisywania zgody operacyjnej.
I które mogą zmienić Twoją decyzję.
Fakt pierwszy — większość pacjentów kwalifikowanych do operacji kręgosłupa w Polsce nigdy nie otrzymała właściwego leczenia zachowawczego
To jest fakt, który brzmi nieprawdopodobnie. Ale dane są jednoznaczne.
Badanie opublikowane w Spine (2006) przez Deyo i współpracowników wykazało, że znaczna część pacjentów operowanych z powodu dyskopatii i rwy kulszowej w krajach zachodnich nie przeszła wcześniej specjalistycznej fizjoterapii opartej na precyzyjnej diagnostyce mechanicznej.
Standardowa fizjoterapia — masaże, ultradźwięki, ogólne ćwiczenia wzmacniające — nie jest tym samym co specjalistyczna fizjoterapia oparta na metodzie McKenziego. I brak efektu standardowej fizjoterapii nie oznacza, że leczenie zachowawcze jest nieskuteczne.
Oznacza, że nie zastosowano właściwego leczenia zachowawczego.
Źródło: Deyo R.A. i in., “Overtreating chronic back pain: time to back off?”, Journal of the American Board of Family Medicine, 2009.
W Polsce sytuacja jest podobna lub trudniejsza — ze względu na ograniczoną dostępność certyfikowanych terapeutów metody McKenziego. Certyfikat McKenzie Institute International posiada w Polsce zaledwie garstka fizjoterapeutów. Większość pacjentów kwalifikowanych do operacji nigdy nie trafiła do żadnego z nich.
Fakt drugi — wyniki operacji kręgosłupa i leczenia zachowawczego są u większości pacjentów równoważne
To jest prawdopodobnie najbardziej szokujący fakt w całej medycynie kręgosłupa.
Badanie SPORT — Spine Patient Outcomes Research Trial — opublikowane w JAMA (2006) jest jednym z największych i najbardziej rygorystycznych badań klinicznych w historii medycyny kręgosłupa. Objęło ponad 500 pacjentów z przepukliną dysku i rwą kulszową. Zostali losowo przydzieleni do grupy chirurgicznej i zachowawczej.
Wyniki po dwóch latach: równoważne. Wyniki po czterech latach: równoważne. Wyniki po ośmiu latach: nadal równoważne.
Źródło: Weinstein J.N. i in., “Surgical vs Nonoperative Treatment for Lumbar Disk Herniation: The Spine Patient Outcomes Research Trial”, JAMA, 2006, vol. 296, s. 2441–2450.
Identyczne badanie przeprowadzono dla stenozy kanału kręgowego — SPORT Stenosis Trial — z identycznym wynikiem. Leczenie chirurgiczne i zachowawcze dawały porównywalne rezultaty długoterminowe.
Źródło: Weinstein J.N. i in., “Surgical versus nonsurgical therapy for lumbar spinal stenosis”, New England Journal of Medicine, 2008.
Co to oznacza dla Ciebie jako pacjenta:
Jeśli masz przepuklinę dysku z rwą kulszową — statystycznie rzecz biorąc — Twoje szanse na wyleczenie są takie same niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na operację, czy na precyzyjne leczenie zachowawcze.
Przy jednej zasadniczej różnicy.
Leczenie zachowawcze nie niesie ze sobą ryzyka operacyjnego.
Fakt trzeci — przepuklina dysku może zniknąć sama. Bez operacji. Bez leków.
Kiedy lekarz pokazuje Ci na rezonansie przepuklinę dysku i mówi, że wymaga operacji — bardzo często nie mówi Ci czegoś, o czym wie każdy doświadczony klinicysta.
Że ta przepuklina ma zdolność do samoistnego wchłonięcia się.
Metaanaliza opublikowana w American Journal of Neuroradiology (2015) przez Zhanga i współpracowników przeanalizowała wyniki 31 badań obejmujących ponad 1000 pacjentów z przepuklinami dysku leczonych zachowawczo i wykazała:
| Typ przepukliny | Odsetek samoistnej resorpcji |
|---|---|
| Sekwestracja — oderwany fragment dysku | 96% |
| Ekstruzja — przepuklina z przerwaniem | 70% |
| Protruzja — wypuklina bez przerwania | 41% |
| Uwypuklenie — deformacja bez przerwania | 13% |
Źródło: Zhang Y.G. i in., “Spontaneous resorption of lumbar disc herniation is associated with the severity of herniation”, American Journal of Neuroradiology, 2015.
Kluczowy wniosek, który wywraca logikę medyczną do góry nogami:
Najgroźniej wyglądające przepukliny — sekwestracje, które na rezonansie wyglądają najbardziej alarmująco — mają najwyższy odsetek samoistnej resorpcji. Niemal 100 procent sekwestracji wchłania się samoistnie przy odpowiednim leczeniu zachowawczym.
Pacjent, który słyszy “ma pan ogromną przepuklinę z sekwestracją — konieczna natychmiastowa operacja” — jest jednocześnie pacjentem, którego przepuklina z największym prawdopodobieństwem wchłonie się sama.
Fakt czwarty — rezonans magnetyczny pokazuje zmiany, ale nie pokazuje przyczyny bólu
Badanie Brinjikji i współpracowników opublikowane w American Journal of Neuroradiology (2015) zbadało rezonansy magnetyczne kręgosłupa u osób zdrowych — bez żadnego bólu:
| Wiek | Zmiany zwyrodnieniowe | Wypuklina dysku | Przepuklina |
|---|---|---|---|
| 20 lat | 37% | 30% | 29% |
| 40 lat | 68% | 50% | 38% |
| 60 lat | 88% | 67% | 43% |
| 80 lat | 96% | 84% | 38% |
Źródło: Brinjikji W. i in., “Systematic Literature Review of Imaging Features of Spinal Degeneration in Asymptomatic Populations”, AJNR, 2015.
Prosty wniosek:
Czterdziestolatek bez żadnego bólu kręgosłupa ma 68 procent szans na to, że jego rezonans pokaże zmiany zwyrodnieniowe i 38 procent szans na przepuklinę dysku.
Kiedy ten sam czterdziestolatek następnego dnia obudzi się z bólem — lekarz zobaczy przepuklinę i powie: “to jest przyczyną bólu.”
Ale ta przepuklina była tam przed bólem. Może nie mieć z bólem nic wspólnego.
Rezonans magnetyczny pokazuje strukturę. Nie pokazuje funkcji. Nie pokazuje, czy znalezione zmiany są przyczyną bólu, czy przypadkowym znaleziskiem.
Fakt piąty — operacja kręgosłupa niesie realne ryzyko powikłań, o których rzadko mówi się przed zabiegiem
Każda operacja chirurgiczna niesie ryzyko. Operacje kręgosłupa nie są wyjątkiem.
Badanie opublikowane w Spine (2007) przez Martina i współpracowników przeanalizowało wyniki ponad 100 000 operacji kręgosłupa:
Wskaźnik powikłań pooperacyjnych: od 5 do 15 procent Wskaźnik reoperacji w ciągu 10 lat: od 15 do 25 procent Odsetek pacjentów z przetrwałym bólem po operacji — Failed Back Surgery Syndrome: do 40 procent
Źródło: Martin B.I. i in., “Reoperation rates following lumbar spine surgery and the influence of spinal fusion procedures”, Spine, 2007.
Failed Back Surgery Syndrome — FBSS:
Jest to stan, w którym ból kręgosłupa lub kończyn utrzymuje się lub nawraca po operacji. Dotyka od 10 do 40 procent pacjentów po operacjach kręgosłupa — w zależności od rodzaju zabiegu i wskazań.
Dla pacjentów z FBSS — którzy trafili na operację zanim wyczerpali możliwości leczenia zachowawczego — ta statystyka jest podwójnie tragiczna.
Bo nie musieli na ten stół trafiać.
Fakt szósty — europejskie wytyczne kliniczne są jednoznaczne, a Polska ich nie przestrzega
Europejskie Towarzystwo do Badań nad Kręgosłupem — EuroSpine — oraz europejskie wytyczne kliniczne dla bólu kręgosłupa są w tej kwestii absolutnie jednoznaczne:
Leczenie zachowawcze — w tym precyzyjna fizjoterapia — powinno poprzedzać każdą decyzję o operacji kręgosłupa przez minimum sześć tygodni.
Wyjątkami są wyłącznie bezwzględne wskazania neurologiczne — zespół ogona końskiego, postępujące osłabienie motoryczne.
Źródło: Airaksinen O. i in., “European guidelines for the management of chronic nonspecific low back pain”, European Spine Journal, 2006.
W Polsce — ze względu na ograniczoną dostępność certyfikowanej fizjoterapii zachowawczej i presję czasową systemu opieki zdrowotnej — te wytyczne są nagminnie pomijane.
Pacjenci trafiają na stół operacyjny nie dlatego, że wyczerpali możliwości zachowawcze. Ale dlatego, że nikt im nie powiedział, że te możliwości istnieją.
Co robi metoda McKenziego — i dlaczego jest decydująca przed podjęciem decyzji o operacji
Metoda McKenziego — Mechaniczna Diagnostyka i Terapia — jest jedynym podejściem fizjoterapeutycznym, które systematycznie odpowiada na pytanie: czy ten konkretny przypadek dyskopatii lub rwy kulszowej może odpowiedzieć na leczenie zachowawcze?
I robi to z klinicznie udokumentowaną precyzją.
Preferencja kierunkowa
Podczas 90-minutowej oceny McKenziego certyfikowany terapeuta systematycznie bada, jak ból zachowuje się w odpowiedzi na konkretne ruchy i pozycje ciała. Identyfikuje preferencję kierunkową — konkretny ruch, który redukuje lub eliminuje ból.
Ta informacja — której żaden rezonans magnetyczny nie dostarcza — określa, czy leczenie zachowawcze ma szansę powodzenia i jaka strategia terapeutyczna jest właściwa.
Centralizacja — kliniczny dowód odwracalności stanu
Centralizacja bólu — przemieszczanie się bólu z nogi w kierunku kręgosłupa podczas oceny McKenziego — jest jednym z najsilniejszych czynników prognostycznych pozytywnego wyniku leczenia zachowawczego.
Badanie opublikowane w Spine (2001) przez Werneke i Harta wykazało, że pacjenci, u których podczas oceny McKenziego zachodziła centralizacja, mieli dramatycznie lepsze wyniki po roku obserwacji — niezależnie od nasilenia bólu, czasu trwania i wyników rezonansu.
Źródło: Werneke M., Hart D.L., “Centralization phenomenon as a prognostic factor for chronic low back pain and disability”, Spine, 2001.
Kiedy pacjent z rwą kulszową z Gdyni, Gdańska, Sopotu lub Rumi podczas pierwszej oceny McKenziego widzi jak promieniowanie z nogi cofa się w kierunku kręgosłupa — dzieje się coś klinicznie fundamentalnego.
Dzieje się bezpośredni, obserwowany w czasie rzeczywistym dowód, że jego stan jest odwracalny przez ruch. Że operacja może nie być potrzebna. Że ciało reaguje.
Kiedy operacja kręgosłupa jest naprawdę konieczna — uczciwa odpowiedź
Ten artykuł nie jest manifestem przeciwko operacjom kręgosłupa. Jest manifestem przeciwko operacjom, które nie były potrzebne.
Bezwzględne wskazania do operacji — pilnej i nieodkładanej:
Zespół ogona końskiego: Nagłe osłabienie lub porażenie kończyn dolnych z zaburzeniami czynności pęcherza lub jelit. Stan zagrożenia neurologicznego wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej.
Postępujące osłabienie motoryczne: Systematycznie malejąca siła mięśniowa kończyny mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego.
Brak odpowiedzi na precyzyjne leczenie zachowawcze: Po minimum sześciu tygodniach certyfikowanej fizjoterapii McKenziego bez jakiejkolwiek poprawy — przy nieakceptowalnym poziomie bólu — operacja jest uzasadnioną opcją.
Poważne objawy neurologiczne: Znaczący i narastający deficyt neurologiczny wymagający interwencji chirurgicznej.
Każdy inny przypadek — dyskopatia, przepuklina dysku, rwa kulszowa, ból kręgosłupa — powinien być traktowany zachowawczo jako pierwsza linia terapii. Zawsze.
Rozmowa, którą powinieneś przeprowadzić z lekarzem przed podpisaniem zgody
Masz prawo zadać te pytania. Dobry lekarz odpowie na nie rzetelnie i bez irytacji.
Pytanie 1:
“Czy zostałem poddany precyzyjnej ocenie mechanicznej przez certyfikowanego terapeutę metody McKenziego przed podjęciem decyzji o operacji?”
Jeśli odpowiedź brzmi nie — masz podstawę, żeby poprosić o skierowanie lub samodzielnie umówić się na ocenę McKenziego przed operacją.
Pytanie 2:
“Jakie są dane dotyczące wyników operacji w moim konkretnym przypadku po dwóch, pięciu i dziesięciu latach w porównaniu z leczeniem zachowawczym?”
Dobry chirurg zna badanie SPORT i odpowie uczciwie.
Pytanie 3:
“Czy moja przepuklina może ulec samoistnej resorpcji — i jaki jest szacowany czas tego procesu przy odpowiednim leczeniu zachowawczym?”
Pytanie 4:
“Jakie jest ryzyko Failed Back Surgery Syndrome w moim przypadku i jak duże jest prawdopodobieństwo reoperacji w ciągu dziesięciu lat?”
Pytanie 5:
“Jakie dokładnie objawy neurologiczne wymagałyby przyspieszenia decyzji chirurgicznej — i czy któryś z nich jest u mnie aktualnie obecny?”
Odpowiedzi na te pięć pytań dają kompletny obraz sytuacji. I bardzo często pokazują, że operacja może poczekać.
Co mówię moim pacjentom w gabinecie w Gdyni zanim zaproponuję cokolwiek innego
Kiedy pacjent z Gdyni, Gdańska, Sopotu, Rumi, Redy lub Wejherowa przychodzi do gabinetu ze skierowaniem na operację kręgosłupa — pierwsza rzecz, którą robię, to ocena McKenziego.
Nie po to, żeby udowodnić, że operacja jest błędem. Nie po to, żeby zastąpić lekarza prowadzącego. Ale po to, żeby odpowiedzieć na jedno, fundamentalne pytanie kliniczne:
Czy ten konkretny przypadek może odpowiedzieć na precyzyjne leczenie zachowawcze?
Jeśli tak — i bardzo często tak jest — pacjent dostaje szansę, której nikt mu wcześniej nie dał. Szansę na wyleczenie bez operacji.
Jeśli nie — jeśli ocena McKenziego wskazuje, że leczenie zachowawcze nie ma realnych szans — informuję o tym uczciwie i rekomenduję konsultację chirurgiczną.
Bo moim celem nie jest uniknięcie operacji za wszelką cenę. Moim celem jest właściwe leczenie dla właściwego pacjenta we właściwym momencie.
Przypadki z gabinetu w Gdyni — kiedy zgoda operacyjna okazała się niepotrzebna
Przypadek pierwszy — Marek, 47 lat, Gdańsk
Przepuklina dysku L4-L5 z sekwestracją. Neurochirurg: wskazanie do operacji. Marek zdecydował się najpierw na ocenę McKenziego.
Ocena wykazała wyraźną centralizację przy wyproście. Po ośmiu tygodniach terapii McKenziego — bez bólu w nodze. Bez operacji. Sekwestracja wchłonęła się samoistnie — potwierdzone kontrolnym rezonansem po sześciu miesiącach.
Przypadek drugi — Katarzyna, 38 lat, Sopot
Rwa kulszowa trwająca rok. Trzy serie standardowej fizjoterapii bez efektu. Ortopeda: operacja. Katarzyna trafiła do gabinetu w Gdyni.
Ocena McKenziego: preferencja kierunkowa w wyproście i przesunięciu bocznym. Centralizacja podczas pierwszej sesji. Po sześciu tygodniach — pełny powrót do aktywności. Operacja niepotrzebna.
Przypadek trzeci — Stanisław, 55 lat, Rumia
Stenoza kanału kręgowego L3-L4. Chromanie neurogenne — ból nóg przy chodzeniu po 100 metrach. Chirurg kręgosłupa: operacja odbarczająca. Stanisław chciał najpierw spróbować fizjoterapii.
Program McKenziego oparty na preferencji kierunkowej w zgięciu. Po dziesięciu tygodniach — chodzi 45 minut bez zatrzymania. Operacja bezterminowo odroczona.
Gdzie szukać oceny McKenziego przed operacją kręgosłupa — Gdynia, Trójmiasto, Łódź i cała Polska
Przyjmuję pacjentów stacjonarnie w gabinecie w Gdyni oraz regularnie w Łodzi — dla pacjentów z centralnej Polski szukających precyzyjnej oceny zachowawczej przed operacją kręgosłupa.
Dla pacjentów z Gdańska, Sopotu, Rumi, Redy i Wejherowa, którzy nie mogą dotrzeć do gabinetu stacjonarnie — prowadzę konsultacje online w języku polskim, angielskim i hiszpańskim.
Metoda McKenziego daje pełne wyniki diagnostyczne przez wideorozmowę — ponieważ ocena opiera się na analizie ruchu i zachowania bólu, a nie na bezpośrednim dotyku.
Jeśli masz skierowanie na operację kręgosłupa i nie masz objawów wymagających pilnej interwencji neurologicznej — umów się na 90-minutową ocenę McKenziego zanim podpiszesz cokolwiek.
To może być najważniejsze 90 minut w historii Twojego leczenia.
Bez listy oczekujących. Bez skierowania.
Słowo końcowe — które każdy pacjent w Polsce powinien zapamiętać
Operacja kręgosłupa jest często doskonałym i ratującym zdrowie zabiegiem. Dla pacjentów z bezwzględnymi wskazaniami neurologicznymi — jest konieczna i nieodkładalna.
Ale dla większości pacjentów kwalifikowanych do operacji kręgosłupa w Polsce — operacja jest proponowana zanim wyczerpano możliwości precyzyjnego leczenia zachowawczego.
Nie z powodu złej woli lekarzy. Ale z powodu systemowych luk — braku dostępu do certyfikowanej fizjoterapii McKenziego, presji czasu, ograniczeń systemu opieki zdrowotnej.
Masz prawo wiedzieć o tych lukach. Masz prawo pytać. Masz prawo do 90 minut precyzyjnej oceny zanim podpiszesz zgodę na zabieg, którego nie da się cofnąć.
Fizjoterapeutka z Gdyni powiedziała Ci to czego lekarz nie powiedział.
Teraz decyzja należy do Ciebie.
O autorce
Nazywam się Aneta Jagiełło. Jestem certyfikowaną terapeutką metody McKenziego i magistrem fizjoterapii z ponad 17-letnim doświadczeniem klinicznym zdobytym w Polsce, Niemczech, Hiszpanii i na Wyspach Kanaryjskich.
Posiadam specjalistyczne certyfikaty z zakresu metody McKenziego — Mechanical Diagnosis and Therapy, funkcjonalnej terapii manualnej, osteopatycznego podejścia do zdrowia kobiet — ciąży i opieki poporodowej, terapii uroginekologicznej, jogi prenatalnej i mądrości wedyjskiej, terapii oddechowej metodą Butejki oraz psychobiologii.
Przyjmuję pacjentów stacjonarnie w Gdyni i regularnie w Łodzi. Konsultacje online prowadzę w języku polskim, angielskim i hiszpańskim dla pacjentów z całej Polski i zagranicy.
Bez listy oczekujących. Bez skierowania.